Draaien mag niet, dus regisseert hij een film in een taxi

Jafar PanahiJafar Panahi, een invloedrijke Iraanse cineast, mag sinds 2011 niet langer films maken. Hij mag evenmin het Iraanse grondgebied verlaten. De reden? Zijn films behandelen onderwerpen die de staat beschouwt als « propaganda tegen het regime ». De regisseur laat zich door dit alles echter niet tegenhouden, en besliste om zijn laatste fim te draaien in een taxi.

In Taxi Teheran speelt Jafar Pahani de rol van een taxichauffeur die zijn passagiers van de ene kant van Teheran naar de andere brengt. Met hen bespreekt hij hun leven, hun hoop, hun angsten en hun verwachtingen. In deze taxi, bestuurd door een onervaren chauffeur, wordt gelachen, gehuild en gedeeld. Of het nu gaat om twee grootmoeders, een jong koppel of een moeder met haar kind, allen belichamen ze een facet van Teheran. De advocate en mensenrechtenactiviste Nasrin Sotoudeh, in 2012 samen met Jafar Panahi laureate van de Sacharovprijs (uitgereikt door het Europees Parlement voor de vrijheid van denken), neemt eveneens plaats in de taxi. Drie jaar lang zat ze gevangen en sinds 2011 mag ze haar beroep niet langer uitoefenen. Ze neemt de rol van militante op zich en legt de onrechtvaardigheden van de Iraanse maatschappij uit.

Gouden Beer in Berlijn

Het verbod dat van kracht is op Jafar Panahi, leidde hem ertoe gebruik te maken van allerlei trucjes om de film te realiseren. Zo nemen in de taxi, waar drie camera’s verborgen waren, amateuracteurs plaats als passagiers, om de risico’s voor anonieme personen uit de weg te gaan. Op het einde van de film wordt geen generiek afgespeeld, om hen te beschermen en hun identiteit niet prijs te geven. Verder deden zich nog andere technische en veiligheidsproblemen voor: de regisseur moest moeilijkheden overwinnen op het vlak van licht en geluid, en moest gewiekst te werk gaan toen het draaien bijna ontdekt werd. Deze film – de derde sinds zijn veroordeling – werd in februari 2015 bekroond met de Gouden Beer op de Berlinale. Zelfs al worden zijn films internationaal bejubeld, in zijn thuisland zijn ze verboden. De enige beschikbare versies staan op dvd’s die worden verkocht op de zwarte markt.

Waarom heeft Jafar Panahi besloten om te filmen in een taxi? Het idee kwam bij hem op toen hij zich tijdens een taxirit realiseerde dat bestuurders en passagiers makkelijk en vrijuit met elkaar praten. “Wat mooi is aan « Taxi Teheran », is dat hij eindelijk een middel gevonden heeft om zijn deur uit te komen, naar anderen toe te gaan, naar het leven, naar de stad, om zijn deuren te openen voor passanten, die in zijn film terecht kunnen komen,” legt Hengameh Panahi, de verdeelster van de film in Frankrijk, uit.

Trailer: https://www.youtube.com/watch?v=HXbPs8QO-f0

Foto: Courtesy of CSMonitor – Aslan Media – Flickr.com